Güvenlik bilgi formu (GBF), piyasaya arz edilen tehlikeli madde ve karışımların özellikleri, riskleri ve güvenli kullanım koşullarını bildiren belgedir. İşveren bu formu tedarikçiden temin eder; kendisi hazırlamaz.

1. Güvenlik Bilgi Formu (GBF) nedir

• Güvenlik bilgi formu; bir kimyasal maddenin veya karışımın zararlarını, güvenli elleçlenmesini, depolanmasını, acil durumda yapılacakları ve bertarafını anlatan, tedarikçi tarafından hazırlanıp alıcıya verilen resmî belgedir.
• Uygulamada 'MSDS' olarak da anılır; Türk mevzuatındaki karşılığı 'güvenlik bilgi formu'dur.
• GBF, işyerinin kimyasal risk değerlendirmesinin temel girdisidir: risk değerlendirmesi yapılırken tedarikçiden sağlanan Türkçe GBF esas alınır.

2. Hangi durumlarda GBF verilmesi zorunludur

• Madde veya karışımın, Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik uyarınca zararlı olarak sınıflandırma kriterlerini karşılaması durumunda,
• Maddenin, kalıcı-biyobirikimli-toksik (PBT) ya da çok kalıcı-çok biyobirikimli (vPvB) olması durumunda,
• Maddenin, yönetmeliğin 49 uncu maddesi uyarınca hazırlanan listeye yukarıdaki iki neden dışında bir sebeple dâhil olması durumunda.
• Karışım zararlı olarak sınıflandırılmasa bile; belirli eşiklerin üzerinde zararlı madde içeriyorsa veya mesleki maruz kalma sınır değeri olan bir madde içeriyorsa, tedarikçi İSTEK ÜZERİNE güvenlik bilgi formunu verir.

3. GBF'de bulunması zorunlu 16 başlık

• 1) Maddenin/karışımın ve şirketin/işletmenin tanımı
• 2) Zararların tanımı
• 3) Bileşimi / içindekiler hakkında bilgi
• 4) İlk yardım önlemleri
• 5) Yangınla mücadele önlemleri
• 6) Kaza sonucu yayılma önlemleri
• 7) Elleçleme ve depolama
• 8) Maruz kalma kontrolleri / kişisel korunma
• 9) Fiziksel ve kimyasal özellikler
• 10) Kararlılık ve tepkime
• 11) Toksikolojik bilgiler
• 12) Ekolojik bilgiler
• 13) Bertaraf etme bilgileri
• 14) Taşımacılık bilgisi
• 15) Mevzuat bilgisi
• 16) Diğer bilgiler
• Forma ayrıca TARİH atılır.

4. GBF'yi kim hazırlar, hangi dilde olur

• GBF'yi maddenin veya karışımın TEDARİKÇİSİ temin eder; işveren kendi formunu üretmez.
• Form, Ek-2'ye uygun olarak ve Ek-18'e göre belgelendirilmiş KİMYASAL DEĞERLENDİRME UZMANI tarafından hazırlanmış olmalıdır.
• Güvenlik bilgi formu TÜRKÇE olarak temin edilir; yalnız yabancı dilde form mevzuatın istediği belge değildir.
• Kimyasal güvenlik değerlendirmesi yapılması gereken hâllerde, formdaki bilgiler bu değerlendirmeyle tutarlı olmak zorundadır.

5. İşverenin yükümlülükleri

• İşyerinde kullanılan her tehlikeli kimyasal için tedarikçiden Türkçe GBF istenir ve temin edilir.
• Risk değerlendirmesi yapılırken GBF'deki bilgiler kullanılır.
• Çalışanlar, kullandıkları kimyasalların GBF'leri hakkında bilgilendirilir ve eğitilir.
• Tehlikeli kimyasal madde bulunan bölümler, kaplar ve boru tesisatı mevzuata uygun şekilde etiketlenir.
• GBF'ler çalışanların erişebileceği şekilde, kullanım noktasına yakın ve güncel olarak bulundurulur.
• Tedarikçi değiştiğinde veya form güncellendiğinde işyerindeki nüsha yenilenir; eski nüsha kullanımdan kaldırılır.

6. Sık yapılan hatalar

• İnternetten indirilen, başka bir tedarikçiye ait formu işyeri dosyasına koymak — bu form o işyeri için geçerli belge değildir.
• Yalnız İngilizce form bulundurmak.
• Tarihsiz veya sürümü belirsiz form bulundurmak.
• Formu satın alma dosyasında tutup çalışanın erişemeyeceği yerde bırakmak.
• Kimyasal değiştiği hâlde eski formu kullanmaya devam etmek.

İŞYERİ GÜVENLİK BİLGİ FORMU TAKİP LİSTESİ

Bu liste, işyerinde kullanılan kimyasalların GBF durumunu izlemek içindir. Uzman her satırı işyerinde bulunan kimyasala göre doldurur; ürün bu listeyi ÜRETİR, formların kendisini dağıtmaz.

• Sıra No
• Kimyasalın ticari adı — Ambalaj üzerindeki ad
• Kullanıldığı bölüm / iş
• Tedarikçi / üretici — Formu temin etmesi gereken taraf
• GBF var mı? — Var / Yok
• Türkçe mi? — Evet / Hayır — Türkçe değilse mevzuatın istediği belge sağlanmamış demektir
• Form tarihi / sürümü — Tarihsiz form kabul edilmez
• 16 başlık tam mı? — Evet / Hayır / Kısmen
• Hazırlayan uzman bilgisi var mı? — Ek-18'e göre belgelendirilmiş kimyasal değerlendirme uzmanı
• Çalışanın erişebildiği yerde mi? — Evet / Hayır
• Etiketleme uygun mu? — Kap ve boru tesisatı etiketi
• Eksik / yapılacak — Tespit edilen eksiklik ve termin

Listede 'GBF var mı = Yok' ya da 'Türkçe mi = Hayır' çıkan her satır, tedarikçiden Türkçe GBF talep edilmesini gerektiren bir eksikliktir ve risk değerlendirmesinde aksiyon olarak açılır.

Sık yapılan bir terim hatası

⚠️ Yaygın kullanımdaki 'TÜRKAK sertifikalı GBF hazırlayıcısı' ifadesi yönetmeliğin ifadesi DEĞİLDİR; yalnız danışmanlık sitelerinde geçer. Yönetmeliğin kendi ifadesi: 'Ek-18'e göre belgelendirilmiş kimyasal değerlendirme uzmanı'. Rehberde yönetmeliğin ifadesi kullanılır.

Yasal dayanak

• Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik — Madde 27
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik — Madde 6
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik — Madde 9
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik — Madde 7

Yukarıdaki maddelerin her biri, uygulamanın mevzuat arşivine karşı otomatik olarak doğrulanır; arşivde karşılığı olmayan bir madde numarası bu sayfaya yazılamaz.

Sık sorulan sorular